Ιστό ΣΑΕ
ΣΑΕ Έρευνες για τον Ελληνισμό Αυστραλία Εκπαίδευση

Εκπαίδευση

3. Εκπαίδευση

3.1 Μορφωτικό επίπεδο

Τα στοιχεία της παραγράφου αυτής αναφέρονται μόνο στην πρώτη γενιά μεταναστών και αφορούν στην ηλικία που εγκατέλειψε το σχολείο ο πληθυσμός αυτός. Τα βασικά συμπεράσματα της στατιστικής ανάλυσης είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό των Ελλήνων (32.8%) εγκατέλειψε το σχολείο σε ηλικία μικρότερη των 13 ετών, και ένα επίσης σημαντικό ποσοστό (7.2%) δεν πήγε καθόλου σχολείο. Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πρώτης γενιάς (74.3%) εγκατέλειψαν το σχολείο σε ηλικία μικρότερη των 16 ετών, δηλαδή δε συμπλήρωσαν Γυμνασιακή εκπαίδευση. Μόνον ποσοστό 2.4% έχουν ολοκληρώσει Πανεπιστημιακή εκπαίδευση.

3.2 Ελληνικά σχολεία

Ελληνική εκπαίδευση παρέχεται στα Ελληνόπουλα της Αυστραλίας μέσω σχολείων που λειτουργούν με την ευθύνη πέντε φορέων:

Tης Αρχιεπισκοπής

Των Ελληνικών Ορθοδόξων Κοινοτήτων

Αλλων ανεξάρτητων Κοινοτήτων

Ιδιωτών

Της Αυστραλιανής Πολιτείας

Επίσημοι υπολογισμοί ανεβάζουν το πλήθος των μαθητών που παρακολουθούν τα σχολεία αυτά σε περίπου 60.000. Απ’ αυτούς, 18.000 περίπου παρακολουθούν σχολεία που λειτουργούν με ευθύνη της Αρχιεπισκοπής. Το ανησυχητικό στοιχείο το σχετικό με την Ελληνική εκπαίδευση στην Αυστραλία είναι ότι σημαντικός αριθμός Ελληνοπαίδων (ίσως 20.000) δεν παρακολουθούν κανενός είδους Ελληνική εκπαίδευση, με αποτέλεσμα να αποκόπτονται σταδιακά από το σώμα της Ελληνικής ομογένειας και να γίνεται πολύ πιο εύκολη η αφομοίωσή τους. Τα Ελληνόπουλα αυτά ανήκουν κυρίως στην τρίτη και τέταρτη γενιά.

Τα πρώτα απογευματινά σχολεία που λειτούργησαν στην Αυστραλία δεν είχαν χαρακτήρα συμπληρωματικό προς την εκπαίδευση που παρείχε το ημερήσιο Αυστραλιανό σχολείο. Μέχρι και το 1971 κινήθηκαν σχεδόν στην παρανομία, κάτω από την ετικέττα του Κατηχητικού σχολείου, του θρησκευτικού ιδρύματος, του εκκλησιαστικού φροντιστηρίου, αφού απαγορευόταν η διδασκαλία άλλης γλώσσας εκτός από την Αγγλική.

Τα πρώτα απογευματινά σχολεία ιδρύθηκαν στο Sydney το 1898 και στη Melbourne το 1904, ενώ από το 1915 λειτούργησε στην Perth το σχολείο Πιττακός ο Μυτιληναίος, από το 1924 Ελληνικό σχολείο στο Port Pirrie και από το 1936 Ελληνικά σχολεία λειτούργησαν στην Adelaide και Darwin. Σήμερα, περίπου 55.000 μαθητές μαθαίνουν Ελληνικά στα απογευματινά σχολεία της κοινότητας. Μια απο τις μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα σχολεία αυτά είναι το να μπορέσουν να απευθυνθούν ταυτόχρονα σε μαθητές διαφορετικών ηλικιών και ικανοτήτων, γεγονός που προκαλεί στους μαθητές δυσφορία, μείωση ενδιαφέροντος, συχνές απουσίες και σταδιακή μετακίνηση προς την Αγγλική γλώσσα. Οι δυσκολίες αυτές ενισχύονται από την έλλειψη προσοντούχων και επαγγελματικά εκπαιδευμένων δασκάλων, την έλλειψη διδακτικού υλικού και τη χρησιμοποίηση δασκάλων που πολλές φορές θεωρούνται από τους μαθητές ως ξένοι μάλλον παρά ως Ελληνοαυστραλοί.

Ετσι, αν και τα απογευματινά σχολεία υπήρξαν σημαντικός παράγοντας διατήρησης της γλώσσας, εκτιμάται ότι έχουν ήδη εκπληρώσει τον ιστορικό τους ρόλο. Λειτούργησαν από το 1895 ως πρόδρομοι, προετοιμάζοντας το δρόμο για τα πρωϊνά Ανεξάρτητα Δίγλωσσα Σχολεία. Χωρίς όμως επαρκή μάθηση της γλώσσας, που μπορεί να δοθεί μόνο απ’ αυτά τα τελευταία, η Νεοελληνική γλώσσα μπορεί να μην έχει μέλλον στην Αυστραλία.

Tο πρώτο Κοινοτικό Γυμνάσιο ιδρύθηκε στο Brunswick και ήταν το πρώτο Ελληνικό Γυμνάσιο στο οποίο δίδασκαν δύο Θεολόγοι καθηγητές, ένας Φιλόλογος και ένας Νομικός.

Το μάθημα των Ελληνικών εισήχθη δοκιμαστικά το 1968 σε δύο κρατικά Αυστραλιανά Γυμνάσια, ενώ το 1972 η γλώσσα άρχισε να διδάσκεται σε άλλα δύο κρατικά Γυμνάσια της Victoria. Στο Sydney η Ελληνική γλώσσα εισήχθη πειραματικά για διδασκαλία σε ένα μόνο Γυμνάσιο το 1973, ενώ στη Νότια Αυστραλία από το 1973 ένα Δημοτικό και οκτώ Γυμνάσια εισήγαγαν τη διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας.

Σύμφωνα με στοιχεία της Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας, σήμερα λειτουργούν στην Αυστραλία υπό την ευθύνη της Αρχιεπισκοπής, 1 παιδικός σταθμός, 194 Δημοτικά σχολεία, στα οποία φοιτούν 9.985 μαθητές, 58 Γυμνάσια στα οποία φοιτούν 2.751 μαθητές και 121 Κατηχητικά Σχολεία, τα οποία παρακολουθούν 4.736 μαθητές. Ετσι, ένα σύνολο περίπου 18.000 μαθητών παρακολουθούν τα σχολεία που λειτουργούν με ευθύνη της Αρχιεπισκοπής. Ολα τα σχολεία αυτά λειτουργούν τα απογεύματα ή/και τα Σάββατα. Τα απογευματινά σχολεία λειτουργούν μετά τις ώρες λειτουργίας των κανονικών Αυστραλιανών σχολείων, συνήθως επί δίωρο, και παρέχουν εκπαίδευση στα Ελληνικά κυρίως στην Ελληνική γλώσσα, φιλολογία, ιστορία, θρησκευτικά, γεωγραφία, και εθνική πολιτιστική παράδοση. Τα σχολεία αυτά είναι γεωγραφικά κατανεμημένα, σύμφωνα με την διαίρεση σε Αρχιεπισκοπικές Περιφέρειες, ως εξής:

Επιπλέον, λειτουργούν 6 Ημερήσια δίγλωσσα κολλέγια, στα οποία φοιτούν συνολικά 1755 μαθητές. Τρία τέτοια κολλέγια λειτουργούν στην New South Wales (Kingsford, Bankstown, Lakemba), δύο στην Victoria (Brunswick, Oakleigh) και ένα στην South Australia (Thebarton). Τα σχολεία αυτά είναι πλήρως αναγνωρισμένα από το Αυστραλιανό Υπουργείο Παιδείας και ακολουθούν το επίσημο πρόγραμμα του Υπουργείου, παρέχοντας τις ίδιες δυνατότητες και δικαιώματα στους μαθητές με εκείνα των μαθητών των κανονικών δημόσιων σχολείων. Οι ώρες Ελληνικών είναι ενταγμένες στο πρόγραμμα διδασκαλίας.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Υπουργείου Παιδείας, στις 4 μεγαλύτερες (από άποψη Ελληνικού στοιχείου) πόλεις της Αυστραλίας, δηλαδή Adelaide, Canberra, Melbourne, Sydney, λειτουργούσαν κατά το σχολικό έτος 1991-1992 συνολικά 76 Δημόσια Αυστραλιανά Δημοτικά σχολεία στο πρόγραμμα των οποίων έχει ενταχθεί η διδασκαλία των Ελληνικών, καθώς και 60 Δημόσια Αυστραλιανά Γυμνάσια. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι πολλοί φορείς της ομογένειας θεωρούν το θεσμό αυτό επικίνδυνο, με τη λογική ότι προωθεί την αφομοίωση των Ελληνοπαίδων, αφού η Ελληνική διδάσκεται πρακτικά σαν ξένη γλώσσα, αποκομμένη από την ιστορία και τις παραδόσεις του Ελληνικού Έθνους.

3.3 Εκπαιδευτικό προσωπικό

Το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό των εκπαιδευτικών που διδάσκουν στα απογευματινά Ελληνικά σχολεία της Αυστραλιανής ομογένειας (παροικιακά και Αρχιεπισκοπής) είναι απόφοιτοι Ελληνικών ή Κυπριακών Γυμνασίων. Σημαντικό επίσης ποσοστό αποτελούν εκείνοι που παρακολούθησαν μερικές τάξεις σε Ελληνικά ή Κυπριακά Γυμνάσια, και ακολουθούν Πτυχιούχοι Παιδαγωγικών Ακαδημιών Ελλάδας και Κύπρου, Πτυχιούχοι άλλων Ανώτερων και Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της Ελλάδας, καθώς και εκείνοι που παρακολούθησαν μαθήματα σε Ελληνικά Α.Ε.Ι. για κάποιο διάστημα, χωρίς ωστόσο να καταστούν πτυχιούχοι.

Αντίθετα, στα Αυστραλιανά Δημόσια Δημοτικά και Γυμνάσια, όπως και στα Σαββατιανά σχολεία της ομογένειας, κατά κανόνα διδάσκουν προσοντούχοι καθηγητές και δάσκαλοι Ελληνικής καταγωγής, με ανάλογα Αυστραλιανά πτυχία, καθώς και αποσπασμένοι δάσκαλοι και καθηγητές από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας. Κατά το σχολικό έτος 1991-1992, υπήρχαν συνολικά 66 εκπαιδευτικοί αποσπασμένοι από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας, που δίδασκαν σε σχολεία της Αυστραλίας και πιο συγκεκριμένα στις 4 μεγαλύτερες Ελληνικές κοινότητες που προαναφέρθηκαν. Αν υπολογιστεί ότι, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία του ΥΠΕΠΘ, στα ίδια σχολεία διδάσκουν επίσης 1.283 εκπαιδευτικοί με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου, βλέπουμε ότι η συμμετοχή των Ελλήνων αποσπασμένων εκπαιδευτικών στην εκπαίδευση των Ελληνοπαίδων της Αυστραλίας είναι αντικειμενικά πολύ μικρή. Άλλωστε, το ίδιο γεγονός αποτελεί διαπίστωση και έντονο παράπονο όλων σχεδόν των Ελληνικών κοινοτήτων της Αυστραλίας, οι οποίες διαμαρτύρονται για έλλειψη κατάλληλα και επαρκώς εκπαιδευμένου διδακτικού προσωπικού, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

3.4 Νεοελληνικές Ανώτατες Σπουδές

Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, και μέχρι το 1970, προσφερόταν μόνον ένα εισαγωγικό ετήσιο μάθημα Νεοελληνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του New England, Armidale, N.S.W. Το πρόγραμμα αυτό έγινε διετές το 1971, αλλά δεν μπόρεσε να προσελκύσει μεγάλο αριθμό σπουδαστών, λόγω του μικρού πληθυσμού της εκεί Ελληνικής παροικίας.
Στο Πανεπιστήμιο του Sydney, με χρηματοδότηση από δωρεές Ελλήνων ομογενών, άρχισε να λειτουργεί Τμήμα Νεοελληνικών σπουδών από το 1971. To 1973 οργανώθηκε ένα ειδικό εντατικό τμήμα Νεοελληνικών σπουδών στο Adelaide College of Advanced Education, το οποίο μετεξελίχθηκε στο Τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών. Στο Πανεπιστήμιο της Melbourne, το Τμήμα Νεοελληνικών σπουδών δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές του το 1974. Το 1975, το μάθημα των Νέων Ελληνικών εισήχθη στο Prahran College of Advanced Education, Victoria, ενώ το 1977 προκηρύσσεται η θέση διδάσκοντα (lecturer) στο αντικείμενο. Για ένα σύντομο διάστημα (1978-1979) υπάρχει μία ακόμη θέση διδάσκοντα (lecturer) Νεοελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αυστραλίας.

Το 1982, τα τρία Πανεπιστήμια της Melbourne (University of Melbourne, La Trobe University, Monash University) ιδρύουν το Honours School of Hellenic Studies. Το 1984 λειτούργησε η Θεολογική Σχολή του Αποστόλου Ανδρέα, που εντάχθηκε στο Πανεπιστήμιο του Sydney το 1986. Το 1985 άρχισε η διδασκαλία Ελληνικών στο Footscray Institute of Technology, ενώ το 1986 εισήχθη το μάθημα και στο Phillip Institute. Το 1988 ιδρύθηκε και λειτούργησε Εδρα Νεοελληνικών στο Πανεπιστήμιο Flinders.
Στην Αυστραλία λειτουργούν, σήμερα, 18 Πανεπιστημιακά Τμήματα με αντικείμενο τις Νεοελληνικές ή τις κλασσικές Ελληνικές σπουδές.