Ιστό ΣΑΕ
ΣΑΕ Έρευνες για τον Ελληνισμό Νέα Ζηλανδία Απόψεις των Ομογενών

Απόψεις των Ομογενών

7. Οι απόψεις των ομογενών της Νέας Ζηλανδίας

Η μελετητική ομάδα δεν έλαβε συμπληρωμένα ερωτηματολόγια – απαντήσεις από τις Κοινότητες και τους συλλόγους της Νέας Ζηλανδίας. Έτσι η καταγραφή των απόψεών τους έγινε με επιτόπου μετάβαση μελών της μελετητικής ομάδας. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 10 ημι-κατευθυνόμενες συνεντεύξεις με Ελληνες μετανάστες της πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενιάς, εγκαταστημένους στο Wellington και ήρθαμε σε επαφή με άλλα 25 άτομα μέλη των οικογενειών ή εμπορευομένους.

Στόχος των συνεντεύξεων ήταν:

η διερεύνηση των δεσμών που διατηρούν σήμερα οι Ελληνες μετανάστες της Ν.Ζ. αφενός μεν με την Ελλάδα και αφετέρου με τον ιδιαίτερο τόπο καταγωγής τους,

η διερεύνηση των προοπτικών και των προσδοκιών για επαναπατρισμό, σε σχέση με τις οικογενειακές στρατηγικές που αναπτύσσονται ως προς την αποκατάσταση της γενιάς των παιδιών,

η αντίληψη της εθνικής ταυτότητας και ο τρόπος ένταξης στην σημερινή κοινωνική πραγματικότητα της χώρας υποδοχής.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης έπρεπε ν‘απαντήσουν σε έξι ειδικώτερα ερωτήματα, που αποτελούσαν τους κύριους άξονες οργάνωσης της συνέντευξης. Τα ερωτήματα ήσαν τα ακόλουθα:

1.Χρονολογία άφιξης και εγκατάστασης στη Ν.Ζ. (ηλικία των ίδιων, των παιδιών τους και των γονέων τους).

2.Αν έχουν συγγενείς στην Ελλάδα και αν τους επισκέπτονται.

3.Αν διατηρούν περιουσιακά στοιχεία στον ιδιαίτερο τόπο καταγωγής (από κληρονομικά δικαιώματα, προίκες, δωρεές) ή αν επενδύουν αγοράζοντας οι ίδιοι ακίνητα είτε στον τόπο καταγωγής είτε στα μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, κλπ).

4.Πως οργανώνουν τους γάμους σε σχέση με την κοινωνική αναπαραγωγή. Ενδογαμικές ή εξωγαμικές τάσεις (στα όρια της Ελληνικής Παροικίας, του τόπου καταγωγής και της Ελλάδας γενικώτερα;) Ορισμός των δικτύων επιγαμίας. Γαμήλιες στρατηγικές με βάση το φύλο των παιδιών.

5.Πώς έρχεται κάποιος στη Ν.Ζ.

6.Αν διατηρούν επαφή με τους συλλόγους, το ελληνικό σχολείο, την εκκλησία και το Ελληνικό Προξενείο.

Τα επιμέρους συμπεράσματα από τις συνεντέυξεις αυτές είναι τα εξής:

Η Ελληνική Παροικία της Νέας Ζηλανδίας φθίνει, την απορροφά η μετανάστευση προς την Αυστραλία, γενικώτερο φαινόμενο που έχει καθηλώσει αριθμητικά τον ευρωπαϊκό πληθυσμό της Νέας Ζηλανδίας τα τελευταία 15 χρόνια. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ελληνική παροικία της Αυστραλίας, με τα σχολεία της και την αριθμητική της δύναμη, αποτελεί νέο σημείο αναφοράς των ομογενών που συμμετέχουν πιά στο όλο πολιτιστικό και πολιτισμικό κλίμα των αγγλικών κοινωνιών του Νότιου Ημισφαιρίου, με τις οποίες συνδέονται άλλωστε και η Σιγκαπούρη, η Μαλαισία και το Χογκ Κογκ.

Παρατηρήσαμε επίσης ένα διχασμό των ανθρώπων με τους οποίους ήρθαμε σε επαφή ανάμεσα σε στρατηγική επαναπατρισμού στην Ευρωπαϊκή ήπειρο και την μόνιμη πιά παραμονή τους στο Νότιο Ημισφαίριο. Με την αλλαγή των νόμων εγκατάστασης υπηκόοων από τη βρετανική αυτοκρατορία στην κυρίως Μεγάλη Βρετανία, εκλεισαν οι δυνατότητας επιστροφής των Ν.Ζηλανδών στην Αγγλία. Για τους Ελληνες, το ελληνικό διαβατήριο και η ελληνική ιθαγένεια αποτελούν μέσο για μετακίνηση προς την Ευρώπη.

Αξιοσημείωτο είναι εξ άλλου το γεγονός ότι οι δεσμοί με την Ελλάδα και η κατά κάποιο τρόπο συνείδηση “εθνικής ταυτότητας” είναι σε μεγάλο βαθμό συνάρτηση διατήρησης ιδιοκτησίας στην Ελλάδα ή στην παρουσία συγγενών στην Ελλάδα από τους οποίους προσδοκούν κάποια κληρονομία.

Στο σύνολό τους τα άτομα με τα όποια ήρθαμε σε επαφή, διατύπωναν απέναντι στο Ελληνικό κράτος αίτημα, για “ιδιαίτερα προνόμια” και μεταχείριση που αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες που τρέφουν για περαιτέρω κοινωνική και οικονομική άνοδο στην Ελλάδα σε περίπτωση που παλινοστήσουν.

Τόσο οι συνεντεύξεις, όσο και οι επιτόπιες επισκέψεις δείχνουν ότι οι αρχικοί εποικιστές ήσαν κατά κανόνα άτομα χαμηλού βιοτικού και μορφωτικού επιπέδου. Στη Νέα Ζηλανδία ακολούθησαν τη γενική κοινωνική και οικονομική άνοδο της χώρας που έχει σήμερα υψηλότερο βιοτικό επίπεδο από την Ελλάδα και καλύτερη διοικητική οργάνωση. Αντίθετα από ότι παρατηρούμε στην Αυστραλία η επαγγελματική και επιστημονική άνοδος των Ελληνοζηλανδών παραμένει περιορισμένη.

Τα λίγα στελέχη ελληνικής καταγωγής με ανώτερη κατάρτιση ειδικεύονταν – στο επίπεδο της σημερινής γενιάς των ενηλίκων- στα λογιστικά ή τα νομικά και σε μερικές επιχειρήσεις. Μεταξύ των νεώτερων παρατηρούμε αρκετούς φοιτητές ανωτάτων σχολών, που είναι ακριβώς εκείνοι που φαίνεται να πιέζουν τις οικογένειές τους να μετακινηθούν προς την Αυστραλία ή την Ευρώπη. Δε διαπιστώσαμε τάση μετανάστευσης προς την Αμερική, παρ’ όλο ότι η παρουσία των ΗΠΑ στον χώρο του Ειρηνικού και του Νότιου Ημισφαιρίου είναι πολιτιστικά και οικονομικά σημαντική.

Αποτελούν μια σχετικά κλειστή κοινωνική ομάδα, η οποία όμως θέλει να διεκδικήσει την ένταξή της στην τοπική κοινωνία, τουλάχιστον όσον αφορά την επαγγελματική δραστηριότητα. Υπάρχει τάση των Ελλήνων μεταναστών να συγκεντρώνονται σε ορισμένες συνοικίες της πόλης και, μάλιστα, στις ίδιες οδούς. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί άλλωστε ένα πολιτισμικό χαρακτηριστικό της Βρετανικής κοινωνίας.
Τα ποσοστά ενδογαμίας στα όρια της εθνικής ομάδας (ως Ελληνες της Ν.Ζ.) είναι πολύ υψηλά. Επίσης η ενδογαμική αυτή τάση παρατηρείται και μέσα στα όρια των ομάδων που σχηματίζονται με βάση των ιδιαίτερο τόπο καταγωγής.

Με την ηλικία, στο επίπεδο της πρώτης γενιάς και ιδίως στις γυναίκες (που παντού στις ευρωπαϊκού τύπου κοινωνίες αντιπροσωπεύουν τα 2/3 των ατόμων άνω των 65 ετών), παρατηρείται αύξηση της τάσης για διάσπαση σε ομάδες προέλευσης. Ιδιαίτερα, απασχολεί τους Ελληνοζηλανδούς το φαινόμενο της εγκατάλειψης των γερόντων από τους νέους και γι’ αυτό έχουμε μια θετική αξιολόγηση των Μαορί που σέβονται τους προγόνους και τις συλλογικές τους παραδόσεις. Αξιοπρόσεκτη είναι μάλιστα και η τάση προσαρμογής της τοπικής Ορθόδοξης εκκλησίας σε ορισμένα “ήθη” προγονολατρείας των Μαορί.

Είναι έντονη η συγκέντρωση στο χώρο στις αραιοκατοικημένες συνοικίες τύπου κηπουπόλεων στις πλαγιές αρκετά απότομων λόφων (Mount Victoria, Mount Cook), ή σε πιο μακρινές γειτονιές (Island Bay, Lyall Bay, Kilbirnie, Miramar και Newtown) με χρήση μίγματος κριτηρίων: τιμή ακινήτου, θέα (κριτήριο αισθητικής, κοινωνικής καταλληλότητας), γειτονιά (παρουσία συγγενών και φίλων) Οπως αναφέραμε παρατηρούμε ότι εκτός από τους Ελληνες συγκεντρώνονται στις ίδιες περιοχές και άλλοι Βαλκάνιοι και Μεσόγειοι.

Τελικά, οι Ελληνο-ζηλανδοί παρουσιάζουν ένα πρόβλημα image. Δεν είναι πια οι πάμπτωχοι και περιφρονημένοι άποικοι του παρελθόντος και η Ελλάδα είναι σήμερα πολιτισμικά και πολιτικά μάλλον ισχυρότερη της Ν.Ζ. και μέλος της Ευρωπαϊκής κοινότητας. Παρ‘όλα αυτά, το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων στην Ελλάδα δεν είναι υψηλότερο από εκείνο των Νεοζηλανδών αγγλικής καταγωγής, ενώ υστερούμε σαφώς σε κοινωνική πρόνοια, τη στιγμή που η Ν.Ζ. αποτελεί διεθνές υπόδειγμα.

Οι Ελληνες Νεοζηλανδοί διχάζονται επίσης ιδεολογικά επειδή συμμετέχουν στην κυρίαρχη αγγλο-σαξωνική κουλτούρα, αποφοιτούν τα παιδιά τους από τα εκεί πανεπιστήμια, ενώ ελάχιστα μετέχουν του ελληνικού πολιτισμού λόγω απόστασης και λόγω του αρχικά χαμηλότατου μορφωτικού επιπέδου των ομογενών αποίκων μας. Στο θέμα αυτό εντείνει τον διχασμό προσωπικότητας η πληροφόρηση που έχουν για την Ελλάδα και η οποία βασίζεται μόνον στον ελληνικό τύπο και στις ελάχιστες ανταποκρίσεις των νεο-ζηλανδικών μέσων ενημέρωσης.

Και ενώ όσοι βρίσκονται σε επαφή με τα Ελληνικά πράγματα μπορούν να ερμηνεύσουν τα “δύο επίπεδα” στα οποία κινούνται οι δημοσιογράφοι στην Ελλάδα, οι ομογενείς αντιλαμβάνονται μόνον το κλίμα κοινωνικής απαισιοδοξίας που διαπνέει την ειδησεογραφία μας και το οποίο εντείνουν οι πληροφορίες κακοδιοίκησης και γραφειοκρατικής ταλαιπωρίας στην μεγαλούπολη της Αθήνας.