Η παρουσία και οι εξελίξεις της Ελληνικής Διασποράς σε κάθε γωνιά της γης και στις αραβικές χώρες και της Αραβικής Διασποράς ανά τον κόσμο, αποτέλεσαν αντικείμενο της ενδιαφέρουσας διεπιστημονικής ημερίδας, που διοργάνωσαν χθες το Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου (ΙΜΧΑ) και η Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).
Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για τα ΜΜΕ, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ο οποίος εξέφρασε την ευχή η ημερίδα να αποτελέσει αφετηρία για καινοτόμες δράσεις στην ελληνική και αραβική διασπορά.
Ο κ. Γκιουλέκας μετέφερε το χαιρετισμό του υφυπουργού Εξωτερικών, Θεόδωρου Κασσίμη, ο οποίος λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων δεν μπόρεσε να παρευρεθεί στις εργασίες της ημερίδας.
Αναφερόμενος ειδικότερα στην ελληνική ομογένεια, σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ο υφυπουργός Εσωτερικών αρμόδιος για τα ΜΜΕ, τόνισε ότι αποτελεί για την Ελλάδα πολύτιμη γέφυρα επικοινωνίας και συνεργασίας με τα υπόλοιπα κράτη.
«Η γεωγραφική εγγύτητα της χώρας μας με τα αραβικά κράτη δημιούργησε ισχυρούς ιστορικούς, πολιτικούς, πολιτιστικούς και εμπορικούς δεσμούς, οι οποίοι χάνονται τα βάθη των αιώνων», επισήμανε, μεταξύ άλλων ο κ. Γκιουλέκας.
Στο πλαίσιο αυτό δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στους Έλληνες ομογενείς που βρήκαν φιλικό περιβάλλον και δραστηριοποιήθηκαν στις αραβικές χώρες, όπου δημιούργησαν ελληνικές κοινότητες και συλλόγους που λειτούργησαν ως γέφυρα φιλίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Αναφερόμενος στους κύριους άξονες και στόχους της κυβερνητικής πολιτικής για τον απόδημο ελληνισμό, τόνισε χαρακτηριστικά ότι αυτοί περικλείονται στο δίπτυχο παιδεία - πολιτισμός.
«Η ελληνική γλώσσα και ο ελληνικός πολιτισμός αναγνωρίζεται, εκτιμάται και διαδίδεται σε όλο τον κόσμο, όχι μόνον από Έλληνες, αλλά και από φιλέλληνες που ζουν στις αραβικές και όχι μόνο, χώρες», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Γκιουλέκας.
Καταλήγοντας, ο κ. Γκιουλέκας εξέφρασε την ευχή τα κοινά στοιχεία των δύο πολιτισμών να γίνουν η αφετηρία κοινών δράσεων, κυρίως για τη νέα γενιά και να σηματοδοτήσουν τη συνέχεια των δύο πολιτισμών στην Ελλάδα και στις αραβικές χώρες, μιας και η νέα γενιά είναι η μόνη που μπορεί να υλοποιήσει τους στόχους μας από κοινού.
-Εργασίες ημερίδας
Η ημερίδα απουτελεί μία πρωτοβουλία, η οποία έρχεται να καλύψει το κενό που υπάρχει στον τομέα της ενημέρωσης για τις ελληνοαραβικές σχέσεις, όπως επισήμανε-μεταξύ άλλων- ο επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας του ΑΠΘ Θεόδωρος Οικονόμου. Η ημερίδα, τόνισε από την πλευρά του ο Πρόεδρος του ΙΜΧΑ, ομότιμος καθηγητής Νομικής του ΑΠΘ Χαράλαμπος Παπαστάθης, έρχεται σε συνέχεια της μακρόχρονης επιστημονικής ενασχόλησης του Ιδρύματος με την Ελληνική, πρωτίστως, Διασπορά, όπως και αυτές των Αρμενίων και των Εβραίων.
Με εκτενείς αναφορές σε ιστορικά και κοινωνιολογικά στοιχεία, που αφορούν την παρουσία των Ελλήνων στον Αραβικό κόσμο, κατά την νεότερη ιστορία, η ομιλία του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Ευθύμιου Σουλογιάννη, προσέλκυσε το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων, καθώς έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη μελέτη του Ελληνισμού της Αποδημίας και ειδικότερα της Αιγύπτου, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Για την ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο, απ΄ όπου κατάγεται ο ίδιος, ο κ. Σουλογιάννης τόνισε ότι η ίδρυση ελληνικών κοινοτήτων, αδελφοτήτων, συλλόγων και σωματείων αποτέλεσε την πεμπτουσία της ελληνικής παρουσίας στο αιγυπτιακό περιβάλλον, που χρονολογείται στη νεότερη ιστορία, κατά τα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα.
«Σήμερα, που ο ελληνισμός έχει συρρικνωθεί δραματικά, βάση και συνέχειά του αποτελεί αναμφισβήτητα το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, με δικαιοδοσία στον αφρικανικό χώρο», τόνισε-μεταξύ άλλων- ο κ. Σουλογιάννης, σημειώνοντας και το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει και το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και η Μονή Σινά, καθώς και τη στήριξη που παρέχει η Ελλάδα.
Στις τρεις μορφές επιρροής (οικονομική-γεωπολιτική, πολιτιστική και ανθρώπινη), που διαπερνούν τον χρόνο και την ίδια την Ιστορία ως τις μέρες μας, έχοντας μεταφέρει το στίγμα ύπαρξης του Ελληνισμού στην Αίγυπτο και την Μέση Ανατολή, γενικότερα, εστίασε την ομιλία του ο Πρόεδρος του ΣΑΕ Στέφανος Ταμβάκης, από την Αλεξάνδρεια.
«Η παρουσία του ελληνικού πολιτισμού παραμένει συνεχής τουλάχιστον από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου», τόνισε-μεταξύ άλλων- ο κ. Ταμβάκης. Υπενθυμίζοντας τα λόγια του αείμνηστου Σαλονικιού, Κωστή Μοσκόφ, ότι «ο διάλογος και η επαφή των δύο αρχέγονων πολιτισμών παραμένει μία σχέση δυνατή, ερωτική», ανέφερε ότι η σχέση των Ελλήνων με τον τόπο και τους Αιγυπτίους είναι αδερφική, τονίζοντας ότι σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή ο Ελληνισμός δεν θεωρήθηκε ποτέ κατακτητής.
Ο Πρόεδρος του ΣΑΕ εξήρε και το ενδιαφέρον της ελληνικής πολιτείας, «που είναι γνωστό και προς την σωστή κατεύθυνση», επισημαίνοντας παράλληλα την «ανάγκη υλοποίησης της υλοποίησης του οράματος που θα δώσει στην ελληνική Μέση Ανατολή το δικαίωμα να ελπίζει για ένα μέλλον που της αξίζει και να ανταποκρίνεται στην ουσία και όχι μόνο στον τίτλο του Ιστορικού Ελληνισμού της Εγγύς - Μέσης Ανατολής». Σημείωσε δε ότι αν γίνει πεποίθηση ότι η επένδυση στον Φιλελληνισμό είναι επένδυση στην Ελλάδα, το μέλλον θα είναι καλύτερο, για το οποίο ο ίδιος είναι αισιόδοξος.
Μία περιεκτική ιστορική αναδρομή της μετανάστευσης των αράβων και ειδικότερα των Αιγυπτίων, παρουσίασε στην ημερίδα ο αραβολόγος, επίκουρος καθηγητής Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, Χασάν Μπαντάουη, επισημαίνοντας παράλληλα τις ομοιότητες που υπάρχουν μεταξύ της αραβικής και ελληνικής διασποράς.
«Υπάρχει ένα κοινό πολιτικό υπόβαθρο που κινεί τα νήματα της εξέλιξης των δύο Διασπορών», τόνισε σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μπαντάουη, ο οποίος με ικανοποίηση μας αναφέρει ότι κατάγεται από την ελληνιστική Λυκόπολη της Άνω Αιγύπτου. Και συνεχίζει: «Η Διασπορά, κατά τη γνώμη μου, είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας των πολιτικών καθεστώτων, αλλά και των πνευματικών ηγεσιών, να δώσουν λύσεις στα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα. Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση».
Η απαρχή της μαζικής μετανάστευσης για τους Αιγύπτιους τοποθετείται περί τα τέλη του 19ου αιώνα, σημείωσε ο κ. Μπαντάουη, αλλά κυρίως μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο τα γεγονότα «τάραξαν τα γονίδια τους» και τους ανάγκασαν να γίνουν πολίτες του κόσμου. Τα γεγονότα του πολέμου των έξη ημερών, το 1967, προκάλεσε ένα μεγάλο κύμα μαζικής μετανάστευσης. Στατιστικά στοιχεία για την αραβική διασπορά ανά τον κόσμο δεν υπάρχουν, θα μας πει, αλλά υπολογίζεται ότι αριθμεί περί τα 35-50 εκατομμύρια, με έντονη παρουσία στην Λατινική Αμερική. Η εξήγηση που δίνει, είναι ότι εκεί οι Άραβες μπορούν και συμβιώνουν αρμονικά με τον τοπικό πληθυσμό, καθώς δεν υφίσταται εθνικός, φυλετικός και θρησκευτικός δογματισμός, τονίζοντας ότι στις μέρες μας δεν θα πρέπει να είμαστε προσκολλημένοι στο χθες, αλλά να θυμόμαστε «να μιλάμε τη γλώσσα της καρδιάς».
Καταλήγοντας ανέφερε ότι η οργάνωση της Ελληνικής Διασποράς αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, καθώς στον αραβικό κόσμο, και ειδικότερα στην Αίγυπτο, δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο.
«Τα συμπεράσματα του συνεδρίου ελπίζουμε να αξιοποιηθούν», κατέληξε ο κ. Μπαντάουη, προαναγγέλλοντας ότι η σημερινή ημερίδα είναι η αρχή μιας σειράς εκδηλώσεων με θέμα τις ελληνο-αραβικές σχέσεις.