«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη … » γράφει στην αρχή του ομώνυμου ποιήματός του ο Κωνσταντίνος Καβάφης, που θα μπορούσε κάλλιστα να αναφέρεται στην Οδύσσεια των Ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία, ιδίως από το 1960 και μετέπειτα. Ως Αλεξανδρινός τη καταγωγή και εγώ, δεν μπορώ να σκεφθώ πιο κατάλληλο τρόπο, να καταθέσω τις σκέψεις μου για την ελληνική μεταναστευτική εμπειρία στη Γερμανία, απ’ ότι μέσω του στίχου του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή.

Πρόκειται για μια εμπειρία που υπερβαίνει το μισό αιώνα, αν αναλογιστούμε τις ομάδες Ελλήνων που έζησαν από τις αρχές των νεώτερων χρόνων στις γερμανικές χώρες, από τις οποίες άντλησαν πληροφορίες για την τότε Ελλάδα – τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα και μετά - γερμανοί ελληνιστές όπως ο Μαρτίνος Κρούσιος. Από τις αρχές του 18ου αιώνα έλληνες φοιτητές εγγράφονται σε γερμανικά πανεπιστήμια, για να διακριθούν αργότερα στην ανάπτυξη της νεοελληνικής παιδείας, όπως ο Αλέξανδρος Ελλάδιος.

Κατά την Ελληνική Επανάσταση, αριθμός προσφύγων φιλοξενήθηκε σε γερμανικές πόλεις, συγκροτώντας πρόσκαιρες παροικίες, ενώ η ελληνική παρουσία στη Γερμανία γίνεται πιο αισθητή κατά την βασιλεία του Όθωνα στην Ελλάδα. Περίοδος ακμής της μετανάστευσης στη Γερμανία σημειώνεται και στα χρόνια του Μεσοπολέμου.

Σε κάθε περίπτωση, ο αριθμός των Ελλήνων στη Γερμανία αυξάνεται από το 1960 και μετά, οι οποίοι, προερχόμενοι από αγροτικές κυρίως περιοχές της Ελλάδας, εγκαθίστανται στη φιλόξενη, ευνομούμενη, άρτια κοινωνικά δομημένη και οικονομικά ευαίσθητη αυτή χώρα, οικοδομώντας στέρεες οικογένειες με βάση τα ήθη και έθιμα μας και τις καλύτερες των αρετών και βοηθώντας με το υστέρημά τους γονείς, αδέλφια, συγγενείς και φίλους που είχαν μείνει στην πατρίδα.

Παράλληλα, συμβάλλουν ουσιαστικά στη μεταπολεμική ανόρθωση της Γερμανίας, μεταπηδώντας από την εξαρτημένη απασχόληση στην επιχειρηματικότητα, ενώ δημιουργούν ομογενειακές οργανώσεις όπως Ελληνικές Κοινότητες σε κάθε πόλη, την Ένωση Γερμανο-Ελληνικών Εταιρειών το 1961, την Ομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας το 1965, και πιο πρόσφατα το Γερμανο - Ελληνικό Επιχειρηματικό Σύνδεσμο, επιδρώντας με τον τρόπο αυτό καθοριστικά στην προώθηση της ελληνο - γερμανικής φιλίας και συνεργασίας.

Σε πολλά γερμανικά πανεπιστήμια λειτουργούν σήμερα έδρες Ελληνικών Σπουδών και τμήματα κλασσικής Φιλολογίας και Βυζαντινών Σπουδών, ενώ με την ίδρυση της Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών το 1988, αναπτύχθηκαν δυναμικά οι νεοελληνικές σπουδές. Αυξανόμενος είναι ο αριθμός των Ελλήνων φοιτητών στα γερμανικά πανεπιστήμια καθώς και των ομογενών διδασκόντων.

Τις τελευταίες δεκαετίες εμφανίστηκε αριθμός λογοτεχνών στα ελληνικά και γερμανικά γράμματα, ενώ το 1997 ιδρύθηκε η Ένωση Ελλήνων Συγγραφέων Γερμανίας. Πρόσφατα παραδείγματα προσφοράς Ελλήνων στη Γερμανία αποτελούν, εξάλλου, η απονομή του Βραβείου Ενσωμάτωσης στην «Ελληνική Κοινότητα» του Όφενμπαχ από την Δήμαρχο της πόλης, καθώς και η βράβευση 100 Ελλήνων επιχειρηματιών στην Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία για την επιτυχημένη ενσωμάτωση νέων στην αγορά εργασίας, τον περασμένο Απρίλιο.

Κυρίες και Κύριοι,

Η Ελλάδα – η οποία συνδέεται με τη Γερμανία εμπορικά, τουριστικά, επιχειρηματικά και πολιτιστικά - περνά δύσκολες στιγμές και δεν είναι το μόνο κράτος. Η οικονομική κρίση, σε συνδυασμό με την παγκοσμιοποίηση, οδήγησαν τη χώρα στην κρισιμότερη, ίσως, μεταπολεμική φάση.

Σήμερα, λοιπόν, όλοι μας έχουμε ανάγκη συνεργασιών, συμμαχιών προκειμένου να ανατραπεί το αρνητικό κλίμα της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Συνεργασία σημαίνει, βεβαίως, εμπιστοσύνη. Εμπιστοσύνη μεταξύ της Ελλάδας και των χωρών στις οποίες διαμένουν οι ομογενείς μας. Και πιστεύω ότι την εμπιστοσύνη αυτή κέρδισαν επάξια οι συμπατριώτες μας που ζουν και προοδεύουν μέχρι σήμερα στο γερμανικό έδαφος.

Πέραν του ότι αριθμούν την τέταρτη μεγαλύτερη ομάδα μεταναστών στη χώρα, οι Έλληνες της τρίτης πλέον γενιάς αποτελούν μέρος τόσο της Γερμανίας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς με πλήρη πολιτικά δικαιώματα αποτελούν Ευρωπαίους χειραφετημένους πολίτες αξιοπρόσεκτη παρουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση και στην πολιτική ζωή της χώρας.

Αξιοσημείωτη είναι η ολοένα αυξανόμενη παρουσία ελλήνων επιστημόνων σε ερευνητικά κέντρα, νοσοκομεία και πανεπιστήμια, ενώ το ποσοστό των ελληνίδων επιχειρηματιών είναι μεγαλύτερο ακόμη και από αυτό των γερμανίδων. Η ελεύθερη διακίνηση στις χώρες της Ένωσης διευκολύνει την κινητικότητα μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, επιτρέποντας στους συνταξιούχους, επιστήμονες και επιχειρηματίες να δραστηριοποιoύνται στις δύο χώρες.

Κλείνοντας, θα ήθελα να συγχαρώ θερμά τους οργανωτές της λαμπρής και συγκινητικής αυτής εκδήλωσης, την Ομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας, τον Γερμανο-Ελληνικό Επιχειρηματικό Σύνδεσμο και την Ένωση Γερμανο-Ελληνικών Εταιρειών.

Τέλος επιθυμώ για ακόμη μια φορά, να υπογραμμίσω ότι οι συμπατριώτες μας στη Γερμανία, με τις οργανώσεις, κοινότητες, ομοσπονδίες και φορείς τους, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του απανταχού ελληνισμού των 7 και άνω εκατομμυρίων, δρώντας θετικά προς όφελος της παγκόσμιας οικονομίας και κοινωνίας. Πρόκειται για μια Ομογένεια με βαθειά δημοκρατική συνείδηση και παιδεία, παράδειγμα προς μίμηση μετά τις τόσες πολλές εμπειρίες που απεκόμισε από το ταξίδι της ζωής. Και για να θυμηθώ και πάλι τον κορυφαίο Έλληνα ποιητή: «Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα, ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν».

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Στέφανος Π. Ταμβάκης
Πρόεδρος